Green Deal nieuwsbrief.

De echte prijs

Dagelijks kopen we voedsel, kleding en tal van andere producten. De prijzen die we voor deze producten betalen kloppen vaak voor geen meter. Als je goed kijkt naar álle productiekosten van deze spullen dan betalen we veel te weinig.

Bij de productie en in het gebruik van producten ontstaat vaak veel schade voor milieu, natuur en  gezondheid. Deze kosten zitten meestal niet in de marktprijs maar worden doorgeschoven naar anderen (bijvoorbeeld de belastingbetaler of omwonenden) of naar toekomstige generaties. De voorbeelden zijn legio. Denk aan CO2 uitstoot, fijnstof en verlies aan biodiversiteit. En denk bij gezondheidsschade aan ziekten als kanker, obesitas en diabetes die aantoonbaar samenhangen met  een ongezonde leefomgeving of het eten en drinken van ongezonde producten. Omgekeerd krijgen bepaalde producenten die daadwerkelijk positieve waarden toevoegen aan natuur en milieu daarvoor niet de beloning die zij verdienen. We noemen die positieve waarden ecosysteemdiensten. Ook krijgen werknemers  die de spullen maken vaak slecht betaald en wordt er niet goed voor hun veiligheid gezorgd. Denk aan de boeren die ons voedsel produceren en aan de werkers in  internationale productie- en handelsketens.

Deze grote misstanden zorgen er inmiddels voor dat de nadelen van het huidige economische bestel de voordelen gaan overheersen. Het is de hoogste tijd voor een transitie naar een ander economisch model. Waar nu de focus eenzijdig ligt op ‘veel tegen de laagste prijs’ met afwenteling van tal van kosten, moeten we naar een economie die ‘integraal dienend is aan duurzaam en gezond’. Waar nu de macht veelal in handen is van een kleine groep zeer grote spelers moeten we naar een wereld waarin transparantie, diversiteit en spreiding van kennis en macht leidend zijn.

De voedselsector is bij uitstek een sector waar deze schaduwzijden zichtbaar zijn.  Gelukkig bruist het hier inmiddels ook van de initiatieven die op een integrale manier de duurzame en gezonde weg gaan. Ik noem de Vegetarische Slager, Eosta, Hutten, Heerenboeren, Willem & Drees, Wessanen, Diverzio en Atlantis. Ook  samenwerkingsverbanden als IDH, Green Protein Alliance, Voeding Leeft en de Transitiecoalitie Voedsel zijn voorbeelden van de nieuwe economie waar we naar toe moeten..

Het verwerken van alle externe kosten en baten in de marktprijs is in mijn ogen één van de belangrijkste sleutels waarmee we het systeem kunnen laten kantelen. Zo ontstaat de echte prijs (true price). Een groeiend aantal spelers is hiermee bezig. Zo heeft Eosta al laten doorrekenen wat de kostenverschillen zijn tussen gangbare en biologische appels en peren als je alle kosten meeneemt. Dat leidde tot zeer opvallende uitkomsten. En uit eerder onderzoek naar niet doorberekende milieu schade is al gebleken dat veel bedrijven moeten rekenen op een winstdaling van meer dan 40% als die kosten wel worden meegerekend.         

Ik zie op dit terrein de contouren van een nieuwe green deal voor me die alle aanwezige kennis bij elkaar brengt en die vervolgens marktinitiatieven gaat ondersteunen om vaart te gaan maken. Om te beginnen in de agro food sector.

Willem Lageweg