Skip to main content
Nieuws

Landbouwtransitie struikelend voorwaarts

Geschreven door 23 juni 2022juli 5th, 2022No Comments

De nieuwe kabinetsplannen voor een toekomstbestendige landbouw en natuur leiden tot veel commotie. En dat is om meerdere redenen begrijpelijk. Maar ook zorgelijk.
Er zijn meerdere bruggenbouwers nodig om een goede afloop te garanderen.
Aldus TcV kwartiermaker Willem Lageweg in zijn column over de toekomst van de landbouw. 

Transities, dus ingrijpende veranderingen, leiden altijd tot weerstand en verzet. Door het jarenlange getreuzel in de politiek en verzet vanuit de agrarische sector zijn noodzakelijke maatregelen ten behoeve van een toekomstbestendige landbouw veel te lang uitgesteld. Het huidige kabinet wil daar vanaf. En dat is op zich een compliment waard. De richting en de doelen waar de ministers Staghouwer en Van der Wal op af koersen zijn onvermijdelijk en terecht.

Echter, de strategie, de organisatie en de communicatie vanuit het kabinet schieten ernstig tekort. Bij dit soort grote operaties zijn visie, een wenkend perspectief en draagvlak bepalend of de doelen worden gehaald. Als je ingrijpende maatregelen aankondigt dan moet de achterliggende visie heel helder zijn, moet er perspectief worden geboden en moet er serieus gewerkt zijn aan draagvlak. Dat heeft het kabinet nagelaten. En dat is een ernstige bestuurlijke fout. Een fout die leidt tot veel verwarring, teleurstelling en onzekerheid.

Regie op ruimte

In het voorjaar van 2021 heeft de Transitiecoalitie Voedsel samen met de Boerenraad het initiatief genomen voor een manifest met als titel regie op ruimte. Een speciale werkgroep met daarin gezaghebbende mensen als voormalig LNV minister Cees Veerman, stikstofprofessor Jan Willem Erisman, melkveehouder Alex Datema, Frans Keurentjes (vm voorzitter RvC Friesland Campina) en landbouweconoom Krijn Poppe heeft dit manifest opgesteld. Het bevat 7 samenhangende aanbevelingen voor een toekomstbestendig beleid voor landbouw, natuur en het landelijk gebied.
Zie https://transitiecoalitievoedsel.nl/regie-op-ruimte/

Het manifest werd breed ondersteund door ruim 300 partijen en is sindsdien met alle sleutelpersonen in de nationale politiek en de agrarische sector besproken. Van minister president Rutte en minister Schouten tot de top van LTO, NAJK en de Rabobank. Visie, draagvlak, een integrale aanpak, maatregelen om de boer te ondersteunen en een stevige uitvoeringsorganisatie waren de kernpunten in het plan.

Kabinetsplannen schieten tekort

Als we de huidige plannen van het kabinet hiertegen afzetten dan zien we zeker bepaalde elementen uit regie op ruimte terug. Er is terecht gekozen voor een gebiedsgerichte en dus bodem- en water gebonden aanpak. En er is ook royaal budget beschikbaar gesteld. Maar op de onderdelen visie, draagvlak, regie en uitvoeringsorganisatie schieten de plannen ernstig tekort. Ook ontbreekt het bij het kabinet aan invoelingsvermogen voor de ingrijpende sociaal psychologische aspecten van de transitie. Heel veel boeren staan met hun gezin voor existentiële vragen: wat wil ik met mijn bedrijf? Kan ik dat? Kan het op deze plek? Etc. Om daar aandacht voor te vragen heeft een aantal organisaties op voorstel van de Boerenraad aan beide verantwoordelijke ministers begin juni een open brief geschreven. Met concrete voorstellen.
Zie https://transitiecoalitievoedsel.nl/boerenperspectief/ Het antwoord van het kabinet laat nog op zich wachten.

Hoe verder

Op dit moment zijn de emoties hoog. Partijpolitiek en heftig verzet zijn geen goede ingrediënten voor een goede afloop.
Er zal eerst aan visie en vertrouwen gewerkt moeten worden voordat volgende stappen mogelijk zijn. De transitiekunde leert ons dat deze aspecten horen bij de fase waarin de landbouwtransitie zich nu bevindt. De huidige sleutelpersonen in kabinet, Tweede Kamer en de sector zijn in mijn ogen gebaat bij een aantal bruggenbouwers die met gezag naar de posities en de plannen kijken en voorstellen doen voor een voortvarend vervolg. De snelle benoeming van Johan Remkes tot bemiddelaar is onvoldoende doordacht. Het gaat om bruggenbouwers die gezag en vertrouwen hebben bij de verschillende kampen in de sector en de politiek. Daarom is een kleine commissie een beter idee dan één persoon die – hoewel gekwalificeerd – in zijn eentje niet op voldoende vertrouwen kan rekenen.

Fotografie: ANP/Hollandse hoogte/Peter Hilz/Tweede Kamer