Skip to main content
Nieuws

Terugblik TcVConnected | 5 foodtrends voor een gezond en duurzaam 2021

By 12 februari 2021februari 15th, 2021No Comments

De Nieuwjaars kick-off van TcV op 28 januari jl. stond in het teken van foodtrends voor een gezond en duurzaam 2021, vanuit het perspectief van de consument. TcV richt zich voornamelijk indirect op de consument door met acties en interventies systeemspelers (top-down) uit te dagen en koplopers en pioniers te versterken (Bottom-up). Een voorbeeld hiervan is het  ‘Lerend Netwerk Voedselomgeving’.

Dit webinar had de focus op de directe consumentenbenadering. Het versnellen van de landbouw- en voedseltransitie gebeurt namelijk op verschillende systeemniveaus. Steeds meer overheerst het inzicht dat de burger en de consument nodig zijn bij transities. Wij vroegen ons af: wat speelt er bijvoorbeeld in de consumentenmarkt, wat kan en mag je van een consument verwachten en met welke interventies moet TcV vervolgens aan de slag?

We vroegen foodtrend-analist Anneke Ammerlaan om haar visie met ons te delen en 5 foodtrends te presenteren met betrekking tot de rol van cultuur, de eiwittransitie, biodiversiteit, korte ketens en de consument als gamechanger. Anneke stond aan de wieg van AllerHande, heeft meer dan 40 kookboeken op haar naam staan en heeft haar redactionele sporen bij het tijdschrift Libelle meer dan verdiend. Tijdschriften zijn volgens haar het perfecte medium om trends over te brengen op het mainstream publiek.


Innovatietheorie van Rogers

Om trends te begrijpen is het goed om eerst het onderscheid tussen hypes en trends te herkennen. Een hype is een kortstondige beweging dat voor een kleine groep een bewuste keuze is en duurt hooguit enkele seizoenen. Een trend daarentegen, is een maatschappelijke kwestie dat vaak een opeenvolging is van gebeurtenissen waar niemand aan ontkomt en langer dan 10 jaar duurt. Dit is te vatten in een innovatiecurve, de curve van Rodgers, en geeft de levenscyclus van een trend weer. De innovators en early adopters zijn hierin de trendsetters. De early- en late majority (de trend followers) halen er uit wat van belang is voor hun doelgroep en de slow movers en traditionals moeten vanuit hun directe omgeving overtuigd worden om te veranderen.


De 5 foodtrends volgens Foodtrend-analist Anneke Ammerlaan

1. Cultuur

Wat we eten en hoe we op voedsel reageren, is sterk gebaseerd op de cultuur waarin we zijn opgegroeid. Het feit dat vlees zo dominant op ons bord aanwezig is, komt omdat het vroeger een luxeproduct was. Groente daarentegen was voor de gewone burgerij. Zo kun je uit diverse culturele onderzoeken beter begrijpen waar vanuit bepaalde trends ontstaan. Belangrijk is om hierbij naar de verschillende bovenliggende waarden van consumentengroepen te kijken. Zo groeit bijvoorbeeld de bewuste eter exponentieel. Bij hen zit een enorme drive om te veranderen maar is er behoefte aan de nodige handvatten om sturing te geven.

Religie
Een religieuze achtergrond zegt veel over ons eetpatroon. Halal is een voorbeeld waarover nog veel onbegrip is. Vanuit de Koran zit echter veel meer achter Halal dan we in eerste instantie denken. Groenten in de Islam zijn spiritueel. Daar weet de Westerse cultuur nog te weinig van en is een kans voor producenten waar nog veel mee gedaan kan worden.

Vegan
Vegan is intercultureel en is niet verbonden aan religie. In Tel Aviv, waar Joodse mensen vanuit enorm veel eetculturen samenkomen, is plantaardig een natuurlijke manier van eten geworden. Koks, zoals Ottolenghi, zijn ambassadeurs geworden en hebben deze eetstijl de wijde wereld in gestuurd.

Smaak
Sinds de industriële revolutie zijn onze fysieke zintuigen ondergeschikt geworden. Kijken en horen is veel belangrijker dan proeven, voelen en ruiken. Gezond eten krijgt hierdoor weinig aandacht. In de coronacrisis zien we dat mensen zich veel meer bewust worden van gezond eten. Zo is er vanuit het veganisme een heel ander smaakprofiel ontstaan waarin smaak en structuur belangrijk zijn. Om een smaakexplosie rondom groente en fruit te creëren, is het koken in water alleen niet voldoende. Er wordt gezocht naar eten met een meer smaak. Hierin speelt een gezonde en voedzame bodem een belangrijke rol.


2. De eiwittransitie: eten als een pionier
Op het moment is er een enorme focus op vleesvervangers. Dierlijke eiwitten geven een orgastische smaakbeleving, daarom moet er gezocht worden naar alternatieven. Maar op basis van het nieuwe plantaardige smaakprofiel wordt ook gekeken naar een dieet waarin groente de hoofdrol krijgt. Kijk maar naar het platform van Eosta en Ekoplaza; Dr. Good Food. 

Daarnaast vindt er een verschuiving plaats in ons ecosysteem. In het huidige systeem staat de mens bovenaan met het dier als gebruiksvoorwerp. Dit verschuift naar een circulair systeem waar mens, dier en plant gelijkwaardig zijn en in harmonie leven binnen een zelfde ecosysteem.


3. Biodiversiteit
Het onderwerp biodiversiteit is voor consumenten weinig tastbaar. In de supermarkt zijn bijvoorbeeld vaak maar 1 soort aardbeien en op de verpakking van aardappelen wordt voornamelijk de nadruk op de kookeigenschap gelegd. Storytelling is een belangrijke tool om de consument hierin mee te nemen. Welke belangrijke rol speelt de natuur in ons ecosysteem en waarom is het juist belangrijk om mieren te zien lopen, slakken in je tuin te hebben of muggen te horen zoemen?


4. Korte en lokale ketens
De coronacrisis heeft veel gedaan voor de korte keten. Enerzijds omdat mensen de lokale omgeving willen ondersteunen, anderzijds omdat men niet op zoek wil naar speciale ingrediënten. Daarnaast biedt de lokale keten ook een alternatief voor de supermarkt waar een gebrek aan transparantie heerst.

De manier van produceren en inkopen gaat van vraag- naar aanbod gestuurd. Nu worden mensen boos als het brood in de supermarkt op is. Dat verschuift steeds meer richting het online inkopen waar per dag bekeken wordt wat er die dag beschikbaar is. Volgens Anneke gaat de supermarkt hier pas over 10/15 jaar in mee. Maar in het algemeen gaat het Retail landschap door de korte keten, flink veranderen.

Lokaal 3.0
Lokaal is veel meer dan de bakker op de hoek. Zo worden exotische ingrediënten door Urban Farming of aangepaste teeltmethodes steeds toegankelijker. Denk aan de sojaboontjes uit de Flevopolder of sojasaus uit de Hoeksche Waard. Of Thaise basilicum en witte asperges in de winter. Lokaal wordt veel meer dan alleen de primaire ingrediënten zoals brood, groente, zuivel en vlees.


5. De consument als gamechanger
Anneke benadrukt de zin: Eat better for life. Een samenleving is pas echt gezond als je zelf gezond bent, een gezonde relatie hebt met de producten die we eten, er een gezonde relatie is met de leverancier van die producten, die op zijn beurt weer een gezonde relatie heeft met de producent die de producten met gezonde en duurzame bronnen heeft geproduceerd. Volgens Anneke gaat er veel veranderen en kan de early majority / trendvolger de nieuwe gamechanger worden in de richting van een gezonde en duurzame levensstijl.


Reflectie op de foodtrends door pionier vanuit de praktijk

Vervolgens reflecteerden Maarten Bouten van Rechtstreex – Helen Kranstauber van Food Cabinet en Marco Agema van Snackbar van de toekomst op deze trends en vertelden ze hoe zij dit in de praktijk ervaren en toepassen.

Maarten Bouten – Rechtstreex 

Rechtstreex is een platform waar lokale producten direct van de boer bij een afhaalpunt in de stad worden geleverd. Oprichter Maarten Bouten ervaart in deze pandemie een enorme groei in klandizie. “Harde eet- en winkel patronen zijn door de pandemie doorbroken. Los van het gezondheidsaspect zijn bewust consumeren, meer tijd hebben en het lokale boodschappen doen als uitje zien, redenen waarom dit zo hard is gegroeid.

Marco Agema – Snackbar van de Toekomst

De Snackbar van de Toekomst is een innovatieplatform dat partijen samenbrengt om een gezonder en gevarieerder snackaanbod te ontwikkelen. Marco verbindt trendsetters en trendvolgers en inspireert deze groepen om te kiezen voor een gezonder en bewuster eetpatroon. Zijn frietkraam heet niet voor niets de  ‘inspiratiewagen’, waarmee hij langsgaat bij o.a. scholen om in gesprek te gaan. “Een snackbar hoeft niet per se ongezond te zijn. Een snack kan uit de frituur maar ook uit de oven komen.” Verschillende plekken vereisen verschillende aanvliegroutes merkt hij. In Noord-Groningen gaat het vooral om de trots, iets van eigen bodem, terwijl in de stad Groningen het vegan aspect meer aanspreekt. Trendsetters lopen zo ver voor op de slow movers dat je tegen onbegrip voor elkaar aanloopt. Daarom probeert hij in zijn werk de straattaal te spreken om zo de mensen te bereiken. Marco’s praktijkervaring sluit hiermee mooi aan op Annekes verhaal. Zij licht toe: “Slow movers hebben ook hero’s nodig, die bijvoorbeeld alleen vegan burgers eten.”

Helen Kranstauber – Food Cabinet

Food Cabinet is een creatief campagnebureau dat zich bezighoudt met het behapbaar maken van de grote voedselvraagstukken. Los van haar werkzaamheden bij Food Cabinet heeft ze ook mede de Slow Food Youth movement opgericht en het Food Film festival in Amsterdam georganiseerd. Haar uitdaging: “Mensen meekrijgen in deze transitie/beweging zonder het hele complexe voedselverhaal uit te hoeven leggen.”


Bekijk hier de opname van de TcVConnected Meet-Up

Met dank aan Willem van der Zalm voor het verslag