Nieuws

Verslag Plenaire Bijeenkomst 28 maart 2019

Na een bruisende bijeenkomst op de boerderij in Kamerik eind 2018  kwam de Transitiecoalitie Voedsel dit keer bijeen in een heel andere setting: we werden gastvrij ontvangen in het luxe auditorium van de Rabobank in Utrecht. Er was een hoge opkomst (120 aanmeldingen) van zeer divers pluimage waarvan een derde bestond uit nieuwe deelnemers.

Verschillende perspectieven op financiering van de landbouw- en voedseltransitie
Na een kort welkomstwoord van Willem Lageweg startte het programma met Bas Rüter, directeur Sustainability Rabobank Nederland met een uitgebreid overzicht van hun duurzame ambities in Food & Agri. Hierbij gaf hij eerlijk aan dat in Nederland duurzaamheid er nog niet altijd voldoende uitspringt, terwijl de bank zich internationaal wel tot de koplopers rekent. De bank wil nadrukkelijk een bijdrage leveren aan welzijn, welvaart en het duurzaam voeden van de wereld en heeft daarvoor de “Banking for Food” Strategy, programma’s zoals het Agri3Fund in Brazilië en een beleidskader duurzaamheid ontwikkeld. Voor alle portfolio’s geldt al dat ze moeten voldoen aan maatschappelijke waarden en normen zoals “anti-corruptie”, “mensenrechten”, “environment” en de bank spreekt zich volgens Rüter hier in toenemende mate over uit, bijvoorbeeld in de sector visies. De eerste hiervan over palmolie is vorig jaar verschenen. In Nederland werd de samenwerking met WNF en Friesland Campina rondom de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij gepresenteerd met een animatiefilmpje.

Hierna kreeg Riella Hollander, directeur Food and Agriculture het woord namens de Triodos Bank die een studie heeft gedaan naar het huidige voedselsysteem omdat dit onhoudbaar wordt. Daaruit kwam dat de focus op grote volumes en opbrengsten met te weinig oog voor natuur hier aan ten grondslag ligt, zoals ook door vele internationale rapporten ondersteund wordt. Om naar een “ecologisch, sociaal veerkrachtig systeem” te bewegen is voor Triodos de biologische landbouw nog steeds leidend en daarnaast zijn Korte Transparante Ketens, “Food Sovereignty” en het belonen van ecosysteem diensten van belang. Net als de Transitiecoalitie Voedsel ziet Triodos de oplossing niet alleen in productie maar vanuit een holistisch perspectief. Ook aan de consumptie kant is actie nodig richting “Sustainable diets” die uit meer plantaardig, meer divers en lokaal geproduceerd voedsel bestaan.

Volgens Willem Lageweg waren de uitgenodigde sprekers in oplopende volgorde van radicaliteit geprogrammeerd en na Triodos was de beurt aan Geert van der Veer, medeoprichter van Herenboeren. Op zoek naar een mens-inclusief model (omdat de tegenstelling burger – consument problematisch blijkt in het verduurzamen van  het voedselsysteem) kwamen ze uit bij een Herenboerderij waarin de mens zelf verantwoordelijk is voor de productie van het grootste deel van zijn voedsel. Er zijn 200 huishoudens nodig die ieder eenmalig 2000 euro inleggen. Hiermee wordt 20 hectare grond gepacht. Gezinnen betalen dan per mond ongeveer 10 Euro per week voor hun natuurlijk geproduceerde voedsel, waarvoor een boer in dienst komt bij Herenboeren. De eerste boerderij draait inmiddels op volle toeren in Boxtel en de stichting hoopt dat er twee nieuwe boerderijen kunnen starten in mei dit jaar. Geert hoopt dat met de introductie van dit concept meer mensen gaan nadenken over ons voedsel, want het blijft moeilijk uit te leggen dat er een crisis in de landbouw is terwijl de supermarkten vol liggen!

Als laatste en misschien meest radicale spreker komt Damaris Matthijssen van de TcV werkgroep Eigentijds Eigendom Grond aan het woord. De werkgroep werkt onder de radar aan een diepgaand onderzoek over grondeigendom. Ze informeert ons vanuit haar eigen perspectief wat nauw samenhangt met het Veerhuis waar Damaris werkt rondom de vraag: Zou grond uit het geldsysteem kunnen? Want als de aarde en de lucht en het water van ons allemaal zijn, dan moeten (gaan) we er ook samen voor zorgen. Via historische onderzoeken is duidelijk geworden dat een samenleving heel welvarend kan worden als grond in het systeem zit, maar uiteindelijk implodeert, vooral doordat kapitaal (en grond) veel meer oplevert dan arbeid. Als grond van een gemeenschap door een onbaatzuchtige stichting beheerd wordt (zoals binnenkort de grond onder het Veerhuis aan een stichting overgedragen wordt!) krijg je mogelijk een eerlijkere en duurzamere economie.

Hiermee was er voldoende uitdagend materiaal om in groepen te discussiëren rondom de vraag: wat kunnen we van de banken vragen om de transitie naar een duurzamer voedselsysteem mogelijk te maken? En deze vragen werden vervolgens ook daadwerkelijk plenair gesteld aan de twee banken, Herenboeren en Damaris. De discussie ging vooral over hoe we de huidige tweedeling tussen aan de ene kant filantropie/fondsen van bedrijven en aan de andere de commerciële leningen kunnen overbruggen of uitbreiden met een middenweg die ook voor kleinere leningen toegankelijk is, bv via een gestandaardiseerde, internet-based aanvraag gaf Bas als oplossing. Triodos heeft een faciliteit om boeren te faciliteren om de overstap naar duurzaam te maken. Rabobank verleent korting op de rente voor ondernemers met een keurmerk. Van Atlantis Handelshuis kwam de aanbeveling dat een aanvullende voorwaarde voor zulke leningen zou kunnen zijn dat het bedrijf ook duurzaam inkoopt.

Volgens Herenboeren zoeken rijke families in Nederland ook naar andere vormen van rendement. Zeker nu de huidige lage spaarrentes niks opleveren wil men vaker maatschappelijke impact realiseren. Later wordt hij bijgevallen door het Groenfonds dat onderschrijft dat “er geld zat is, het gaat er om hoe je het op de juiste plek krijgt” en “ongetwijfeld zijn grote private beleggers hierin geïnteresseerd”.

Omdat er veel animo was om de discussie voort te zetten, en deze door velen als cruciaal en zeer urgent gezien werd, waren er al gauw voldoende aanmeldingen om hiervoor een themagroep te starten die verder uit gaat diepen waar kansen liggen. Aanmeldingen hiervoor kunnen naar Willem of Natascha!

Stichting Doen
Freija Vermeer gaf ons een kijkje in Stichting Doen, opgericht als Postcode Loterij Innovatiefonds, die dit jaar als speerpunt kozen voor een duurzaam voedsel systeem. Samen met Impact Hub (de internationale beweging voor sociaal ondernemerschap waarover Evan van der Holst ons meer vertelde), Food Hub, Atlantis Handelshuis, Instock en de Green Protein Alliance wordt dit thema door Stichting Doen gelanceerd voor bijdragen in de vroege fase van innovatie zowel in Nederland als in Afrika.

Update ontwikkelingen Transitiecoalitie Voedsel
Na de uitstekende en als altijd te korte lunch omdat netwerken zo belangrijk is voor alle transitieleden, was het tijd voor Willem om ons razendsnel een overzicht te geven van recente ontwikkelingen binnen de TcV.

  • De supermarkt benchmark staat in de startblokken en er wordt naar een “media opportuun” moment uitgekeken om met de eerste resultaten te komen.
  • Frederike Praasterink nodigde iedereen van harte uit om deel te nemen aan het ontwikkelen van een toekomstvisie voor de voedseltransitie vanuit het systeem perspectief om zowel in te brengen in het huidige nationale debat als om richting te geven aan de strategie van de TcV.
  • Enkele themagroepen gaven een korte update van hun activiteiten en projecten. Drees Peter van den Bosch kondigde de regiotour van Korte ketens aan; Jan Paul van Soest schetste de ontwikkelingen in True Cost True Price waar experts gezamenlijk werken aan een methodologie om inzicht te krijgen waar de grote afwentelingen zitten in de ketens van paprika, melk en consumptie aardappelen en de verschillende opties om daar mee aan de slag te gaan (verminderen/ heffingen opnemen in de prijs/ regulering). Arine Valstar vatte kort het projectplan samen voor het stimuleren van gezond gedrag (vooral voeding en leefstijl) in een achterstandswijk in Utrecht en Jelleke de Nooy van Tol sprak namens de Boerenwijsheid groep het voornemen uit dat de TcV een bedding gaat bieden aan diverse boeren netwerken waarin urgente struikelblokken integraal worden opgepakt, met boeren en experts (bv juridisch/financieel etc) oa middels een steunpunt vernieuwende landbouw.
  • Natascha Kooiman gaf een korte update over de eiwittransitie groep die intussen door de Green Protein Alliance naar voren is geschoven om hun lobby uit te voeren (waarvoor al een concept agenda is opgesteld). Er gebeurt al heel veel rond dit thema zowel in Nederland als internationaal. Een recente ontwikkeling was ook het thema “Consument” waarover een kleine groep zich gebogen heeft. Momenteel wordt geinventariseerd welke initiatieven er al lopen rondom de rol van de consument die we zouden kunnen bundelen, versterken, faciliteren en welke witte vlekken nog vragen om aandacht. Wie meldt zich aan om Natascha en het groepje rondom de consument te helpen hierbij?
  • Geert van de Veer sloot de updates af: de TcV Kids Club kijkt na een inventarisatie van bestaande programma’s nu met Scouting NL hoe de als beste geselecteerde programma’s kinderen beter kunnen uitdagen en aanspreken.
  • Willem stelde Franca van Nunen voor als nieuwe communitymanager en projectmanager interne organisatie van TcV. Tevens ging Willem in op de financiële situatie binnen de TcV.  Het is prachtig om te zien hoeveel individuen en clubs vanuit intrinsieke motivatie belangrijke thema’s oppakken onder de TcV paraplu zonder betaling. Intussen zijn er 80 betalende leden aangesloten bij de TcV en hebben we nu ook vrienden. Dit zijn vaak bedrijven die sympathiek staan ten opzichte van de TcV ambities, zoals de Rabobank, maar die nadrukkelijk geen invloed krijgen hierop. Vanuit extern gefinancierde projecten wordt een klein deel van het budget gebruikt voor de financiering van de Back Office en andere overheadkosten. Oproep van de TcV: meld je aan als lid en steun de activiteiten van de TcV zowel in financiële zin als met betrokkenheid, tijd en kennis. Lidmaatschapstarieven zijn passend bij de grootte van de organisatie.

Terwijl velen al naar het aansluitende event van Food Print Utrecht vertrokken waren, praatten de thematrekkers, kwartiermakers en enkele andere actieve leden nog even verder. Onder andere over de haast die gevoeld wordt in de Boerenwijsheid groep, de vraag of de internationale groep zich zou kunnen verdiepen in de status van Nederland op het gebied van Kringlooplandbouw (loopt Nederland wel voor, of is dat het begin van de transitie voor LNV?). Of is een city-region aanpak die naar zelfvoorzienende landbouw per regio streeft een veel interessantere aanpak?

Laatste mededelingen:

  • De debatserie “It’s the food my friend 2019” in de Rode Hoed loopt nog steeds en werd warm aanbevolen. (Voeding en bevolkingsvraagstuk 8 april en Nieuwe trends richting plantaardig 6 mei);
  • Slow Food Nederland publiceerde met het Voedsel Anders netwerk 9 aanbevelingen voor de Provinciale Voedsel Agenda;
  • TcV is gevraagd naar voorbeelden van Kringloop Landbouw uit ons netwerk voor de visie die momenteel door LNV uitgewerkt wordt.

Voor de bijeenkomst in juni wordt nog gezocht naar een locatie en zijn interessante thema’s welkom bij de kwartiermakers! Datum, locatie en programma worden binennkort op de website van TcV gepubliceerd.

X