COP17: tijd om biodiversiteitsschadelijke subsidies daadwerkelijk te hervormen 

Van internationale afspraken naar uitvoering 

Tijdens COP17, van 19 tot en met 30 oktober 2026, werd voor het eerst de gezamenlijke mondiale voortgang geëvalueerd. De conclusie is zorgwekkend: ondanks vooruitgang op verschillende terreinen gaat de uitvoering onvoldoende snel om de doelstellingen voor 2030 te realiseren. 

Met de Yerevan Pathway hebben landen daarom prioriteiten vastgesteld om de uitvoering te versnellen. Daarbij gaat het onder andere om het hervormen van biodiversiteitsschadelijke subsidies, het geleidelijk in lijn brengen van nationale begrotingen en economische besluitvorming met biodiversiteitsdoelen en het versterken van monitoring en verantwoording. 

Biodiversiteitsschadelijke subsidies: van inventariseren naar hervormen 

Een belangrijk onderdeel van het Kunming-Montreal-raamwerk is Target 18. Hierin is afgesproken dat landen uiterlijk in 2025 biodiversiteitsschadelijke subsidies en andere prikkels identificeren en deze richting 2030 afschaffen, uitfaseren of hervormen. De mondiale doelstelling is om deze schadelijke prikkels met ten minste 500 miljard dollar per jaar te verminderen. Tegelijkertijd moeten positieve prikkels voor biodiversiteit worden versterkt. 

De mondiale evaluatie laat zien dat de voortgang op dit doel sterk achterblijft. Veel landen hebben ambities geformuleerd voor het stimuleren van biodiversiteitsvriendelijke activiteiten, maar aanzienlijk minder landen hebben concrete doelstellingen voor het verminderen van schadelijke subsidies. COP17 heeft daarom de noodzaak van hervorming opnieuw benadrukt.  

Wat betekent dit voor Nederland? 

Nederland heeft inmiddels belangrijke stappen gezet in het identificeren van biodiversiteitsschadelijke subsidies en fiscale regelingen. In 2026 is hiervoor een brede inventarisatie gepubliceerd door Wageningen University & Research, CE Delft en Naturalis. 

De uitdaging is nu om deze kennis te vertalen naar concrete beleidsmaatregelen. 

Transitiecoalitie Voedsel neemt vanuit de uitkomsten van COP17 drie prioriteiten mee in haar inzet richting de Nederlandse politiek en overheid. 

1. Van inventarisatie naar een concrete hervormingsagenda

De Transitiecoalitie Voedsel richt zich specifiek op het hervormen van de landbouw- en voedselsubsidies zodat negatieve biodiversiteitseffecten kunnen worden teruggebracht en positieve effecten kunnen worden versterkt. Nu de biodiversiteitseffecten van Nederlandse financiële en fiscale regelingen in kaart zijn gebracht, is het tijd voor de volgende stap: een geprioriteerde agenda voor hervorming. Daarbij moet niet alleen gekeken worden naar de meest schadelijke regelingen, maar ook naar regelingen waarbij aanpassing een grote aanvullende biodiversiteitswinst kan opleveren. Hervormingen moeten rechtvaardig zijn voor boeren en huishoudens met lage inkomens en rekening houden met integrale doelen op het gebied van biodiversiteit, klimaat, water- en bodemkwaliteit en dierenwelzijn. 

2. Biodiversiteit structureel meewegen in financiële en economische besluitvorming

De hervorming van biodiversiteitsschadelijke subsidies (Target 18) staat niet op zichzelf. Al tijdens COP15 in Montreal werd met Target 14 afgesproken om biodiversiteit structureel mee te wegen in economische besluitvorming en publieke en private financiële stromen in lijn te brengen met biodiversiteitsdoelen. 

COP17 onderstreept het belang van deze samenhang. In de Yerevan Pathway worden zowel de hervorming van schadelijke subsidies als het geleidelijk in lijn brengen van nationale begrotingen en economische besluitvorming met biodiversiteitsdoelen aangemerkt als prioriteiten voor versnelde uitvoering. 

Voor Nederland betekent dit dat naast het hervormen van bestaande schadelijke subsidies ook een structurele verandering nodig is in de wijze waarop financiële en economische beleidsbesluiten tot stand komen. Transitiecoalitie Voedsel pleit er daarom voor biodiversiteit structureel mee te wegen in de begrotingscyclus, bij de beoordeling van subsidies en fiscale regelingen en bij de ontwikkeling van nieuw beleid.  

3. Maak voortgang en biodiversiteitswinst inzichtelijk

Een hervormingsagenda heeft pas betekenis als deze leidt tot daadwerkelijke verandering. Daarom is het belangrijk om periodiek inzichtelijk te maken welke regelingen worden hervormd, welke financiële middelen daarmee gemoeid zijn en welke biodiversiteitswinst wordt verwacht en gerealiseerd. 

Dit sluit aan bij de nadruk die tijdens COP17 is gelegd op betere monitoring, rapportage en verantwoording. 

Tijd om de economische prikkels te veranderen 

De uitkomsten van COP17 onderstrepen nogmaals dat biodiversiteitsherstel niet alleen vraagt om extra investeringen in natuur, maar ook om het veranderen van economische prikkels die biodiversiteitsverlies veroorzaken. 

Voor de transitie naar een duurzaam en toekomstbestendig landbouw- en voedselsysteem is het essentieel dat ondernemers worden beloond voor hun positieve bijdrage aan natuur en biodiversiteit, en dat schadelijke prikkels worden afgebouwd of hervormd.