1 oktober: Rondetafelgesprek Advies Nationaal Burgerberaad Klimaat

De vaste Kamercommissie voor Klimaat en Groene Groei organiseert een rondetafelgesprek over het Advies Nationaal Burgerberaad Klimaat, waarbij voedsel één van de onderwerpen van gesprek zal zijn.

De Transitiecoalitie Voedsel heeft als missie om de systeemverandering (transitie) te versnellen door nieuwe impulsen te geven, samenwerkingsverbanden te creëren, pionierswerk te helpen opschalen en voor passende maatregelen te lobbyen. Dat klinkt wat abstract, en dat is het soms ook. We proberen letterlijk & figuurlijk verbinding te maken tussen alle spelers binnen het landbouw- en voedselsysteem, wat concreet wordt gemaakt binnen onze drie programma’s: Belonen & Beprijzen, Duurzame Landbouw en Eiwittransitie & Voedselomgeving. Vanuit deze expertise richten wij ons in dit position paper en inbreng op de drie laatste aanbevelingen binnen het domein Eten, waarvan er voor twee voldoende steun was (‘Duurzaam (agrarisch) ondernemen moet lonen’ en ‘Gezonde voeding voor iedereen: toekomstbestendige voedselproductie, die traceerbaar en transparant is met respect voor milieu, klimaat en gezondheid in de hele keten’) en voor één nog kansen zijn om meer steun te vergaren (‘Inzetten op de eiwittransitie’). Per aanbeveling lichten wij toe wat volgens Transitiecoalitie Voedsel een passende beleidsactie is, en waar kansen & risico’s liggen.

Verbinding tussen de verschillende adviezen
De drie adviezen hangen nauw met elkaar samen. Een toekomstbestendig verdienmodel voor boeren, een duurzaam voedselsysteem en de eiwittransitie zijn verschillende onderdelen van dezelfde systeemverandering waar de Transitiecoalitie Voedsel met haar netwerk aan werkt.

Kernboodschap
– Beloon boeren voor hun bijdrage aan klimaat, natuur en gezondheid via structurele vergoedingen voor publieke diensten.
– Formuleer een langetermijnvisie op het voedselsysteem in beleid, inclusief regie op de samenhang tussen landbouw, gezondheid, natuur en klimaat.
– Versnel de eiwittransitie met een nationaal actieplan voor meer plantaardige consumptie en productie.

‘Laat de aanbevelingen van het Burgerberaad Klimaat geen sieraden zijn voor in de la, maar gereedschap dat gebruikt moet worden’. Met deze woorden bood het burgerberaad haar 23 adviezen op 1 december 2025 aan. De Transitiecoalitie Voedsel is vereerd onderdeel te zijn van de opvolging van de adviezen, door vandaag in gesprek te gaan met de Tweede Kamer en genodigden over wat in gezamenlijkheid moet gebeuren om deze adviezen daadwerkelijk in gereedschap om te zetten.

Kernboodschap

• Beloon boeren voor hun bijdrage aan klimaat, natuur en gezondheid via structurele vergoedingen voor publieke diensten.
• Formuleer een langetermijnvisie op het voedselsysteem in beleid, inclusief regie op de samenhang tussen landbouw, gezondheid, natuur en klimaat.
• Versnel de eiwittransitie met een nationaal actieplan voor meer plantaardige consumptie en productie.

Directeur-bestuurder

Vanaf de lagere school heeft mijn leven in het teken gestaan van milieubescherming en natuurbehoud. Met mijn oom Jan, die directeur terreinbeheer bij Natuurmonumenten was, konden we met boswachters naar plekken waar anderen (toen) nog niet mochten komen. Het vak ‘ecologie’ op de middelbare school inspireerde omdat het ons leerde in systemen te denken. Het eerste Club van Rome-rapport uit 1972 paste systeemdynamica op wereldschaal toe. Ik las het op fietsvakantie door Zuid-Frankrijk, in 1973, en besloot Milieukunde te gaan studeren in Wageningen. Daar ontstond ook fascinatie voor het landbouw- en voedselsysteem, maar ook voor onze energievoorziening – twee sectoren met grote invloed op de planeet en op ons mensen. Na mijn studie belandde ik in 1982 bij wat toen heette Centrum voor Energiebesparing, later CE Delft, waar ik tot 2002 bleef, en bijna 10 jaar directeur mocht zijn. Ik startte mijn eigen bedrijf voor advies, procesbegeleiding en nieuwe initiatieven, dat ik later inbracht een gezamenlijke coöperatie De Gemeynt. Dat is oud-Zuid-Nederlands voor de commons, de meent of de marke: gemeenschappelijke natuurlijke hulpbronnen en de spelregels die met de gebruikers van die hulpbronnen moeten worden afgesproken om tot een duurzaam, volhoudbaar gebruik te komen. Dat geeft de kern weer van wat ik gedaan heb en nog steeds doe, in mijn eigen bedrijf De Gemeynt, in tal van initiatieven en besturen, en ook in de Transitiecoalitie Voedsel, die ik bijna 10 jaar geleden met Willem Lageweg en Natascha Kooiman heb opgericht. Na ca 30 jaar ervaring met de energietransitie werd me steeds duidelijker: die transitie is een zacht eitje in vergelijking met de landbouw- en voedseltransitie. Geleidelijk aan ben ik daar steeds meer aan gaan doen. Op wat we doen, en op wat ik doe, en op de wijze waarop we het doen mag niet alleen de Raad van Toezicht maar iedereen me aanspreken.  

Dit alles zegt denk ik al wel genoeg over wat mij drijft en inspireert: de schoonheid van en de zorg voor onze aarde en het besef dat wij mensen voor ons bestaan afhankelijk zijn van kleine leefbare schil om een blauwe planeet die maar een stipje in een onmetelijk heelal is. En een blijvende nieuwsgierigheid naar hoe complexe systemen werken en onder invloed van nieuwe omstandigheden kunnen veranderen.  

Belangenbehartiger Transitiecoalitie Voedsel

De Transitiecoalitie Voedsel doet meer dan uitdagingen signaleren en voorlopers verbinden: we komen in actie. Want de voedseltransitie verdient een stevige plek op de politieke agenda.

Daarom zet onze lobbyist Rosanne Mulder zich in Den Haag met veel energie in voor de duurzame & gezonde voedseltransitie. Ze onderhoudt contact met politici, ambtenaren en andere beslissers, vertaalt de praktijk naar beleid en brengt de urgentie én kansen van een toekomstbestendig voedsel- en landbouwsysteem onder de aandacht. Zo zorgen we ervoor dat de beweging van ondernemers, boeren, onderzoekers en maatschappelijke organisaties ook aan de beleidstafels goed gehoord wordt.