Artikel In de media

8 november 2026

Overheid moet als marktmeester optreden om te voorkomen dat de commercie mensen ziek maakt – NRC

Als het over een suikertaks gaat, of andere maatregelen om de consumptie van ongezonde voeding te beperken, heet dat in Den Haag snel betutteling. Tegelijkertijd wordt steeds duidelijker dat de commercie de gezondheid kan schaden, zonder daarvoor te hoeven betalen.

Martine Kamsma • Redacteur Voeding en voedselproductie NRC

Een rapport dat minister Hermans (VVD) van Volksgezondheid naar de Tweede Kamer stuurde, ontrafelt de ‘commerciële determinanten van gezondheid’. Een term waarmee bedoeld wordt: de commercie kan de gezondheid van burgers op allerlei manieren en via allerlei routes bevorderen, beschermen of schaden. En dat vergroot de gezondheidsverschillen in Nederland.

De onderzoekers van een speciale werkgroep proberen die ‘determinanten’ te ontrafelen. Het rapport is vrij theoretisch: het legt patronen en systemen bloot en lijkt vooral bedoeld om het bewustzijn bij beleidsmakers te vergroten: de commercie heeft invloed op de gezondheid, en bedrijven krijgen niet altijd de juiste prikkels om de schade voor mensen te beperken.

(…)

Wat doet de Transitiecoalitie Voedsel?

Het veroorzaken van een paradigmaverschuiving binnen het publieke debat over keuzevrijheid en gezond voedsel
De gezondheidscrisis door ongezonde voeding is geen consumentenprobleem maar een systeemprobleem. Het is Big Food die ons ongezonde eetpatroon in grote lijnen bepaalt. Helaas voelt de consument zich al snel betutteld als er ook maar enige maatregelen worden genomen om een gezonder eetpatroon te stimuleren. Daarnaast weigert de overheid vaak om actie te ondernemen onder het mom van “vrije keuze” en “vrije marktwerking”.

Om deze problemen aan te pakken en een gezond voedselaanbod de norm te maken, voeren wij op dit moment het project ‘van schijnkeuze naar echte keuzevrijheid’ uit. We willen enerzijds bij de politiek op het netvlies krijgen dat er helemaal geen sprake is van “vrije keuze” en dat Big Food al ingrijpt in de markt. Anderzijds willen we een nieuw publiekelijk narratief introduceren waarmee we het sentiment omdraaien: de consument die zich bewust wordt van de wijze waarop we al beïnvloed worden richting een ziekmakend eetpatroon en daarom de overheid oproept tot ingrijpen.

Om dit te bereiken, zullen we als Transitiecoalitie Voedsel een regisserende rol innemen en partijen die hier al aan werken met elkaar in verbinding brengen. Samen met deze partijen willen we een nieuw narratief ontwikkelen en verspreiden dat het gebrek aan keuzevrijheid en de sturing door de industrie zichtbaar maakt. Met dit narratief en samenwerkingsverband willen we het maatschappelijk draagvlak voor verandering vergroten en werken aan nieuw beleid om een gezonde en duurzame voedselomgeving de norm te maken.

Maarten Kouwenberg

Meer weten over onze voortgang en toekomstplannen? Neem contact met ons kwartiermaker Natascha Kooiman.

natascha@transitiecoalitievoedsel.nl