20 maart 2026
Deel 1 NRC-serie ‘de gehaktbal van de toekomst’
Nederlanders eten meer vlees dan goed is voor hun gezondheid en voor het klimaat, en de consumptie neemt maar langzaam af. ‘Eet gewoon wat minder vlees’ werkt dus niet voldoende. NRC vroeg zich af: is het mogelijk om een gehaktbal te maken die net zo lekker is, maar voor 60 procent uit plantaardige ingrediënten bestaat?
‘Mínder vlees, mevrouw! U weet hopelijk al waarom’. Bij Studio Fava in Den Bosch hangt dit affiche uit 1974, als reactie op een campagne van de vleesindustrie. Hier werkt Dennis Favier met zijn collega’s aan het voedsel van de toekomst. „Voedsel dat bijdraagt aan een leefbare planeet. Maar dat vooral ook lekker en gezond is, want daar schort het nog weleens aan.”
Favier had zijn naam mee toen hij als levensmiddelentechnoloog zeven jaar geleden een naam voor zijn bedrijf zocht: fava bean is Engels voor tuinboon. Favier werkt veel met plantaardige ingrediënten, en met reststromen – eetbaar materiaal dat overblijft bij de productie van voedsel en dat meestal in veevoer eindigt of tot biogas wordt verwerkt.
We zijn hier om aan Favier te vragen of hij de vertrouwde gehaktbal kan omkatten. De gehaktbal is bijna niet weg te denken uit het Nederlandse menu – gehakt is, met kip, het meest verkochte vleesproduct in de supermarkt. Als iemand begint over een vleestaks of een verbod op vleesreclame, klinkt al snel dat ‘het mes in de gehaktbal’ gaat. En zo is de gehaktbal ook onderdeel van de cultuurstrijd geworden. Het is de totem van vleesminnend Nederland.
Tegelijk is duidelijk: een eetpatroon met veel vlees en zuivel gaat gepaard met relatief veel CO2-uitstoot. Niets van wat we eten heeft zo’n grote ecologische voetafdruk als rundvlees. Er is veel grond voor nodig, voor vee én voor veevoer, waarvoor Europa veel soja importeert. En Nederlanders eten veel meer vlees dan goed voor ze is – te veel rood en bewerkt vlees eten verhoogt het risico op kanker, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Wat beter is voor klimaat en milieu is in dit geval dus ook goed voor je gezondheid.
(…)
Lees het hele artikel op NRC.nl
De toekomst van de gehaktbal: duurzaam, plantaardig en toch vertrouwd – NRC
Wat doet de Transitiecoalitie Voedsel?
De Transitiecoalitie Voedsel streeft naar een eetpatroon dat vooral leunt op consumptie van plantaardige eiwitten en een landbouwmodel dat hierop aansluit. Daarom maakt de Transitiecoalitie Voedsel zich sterk om bestaande initiatieven die hier aan werken te versterken, zoals Green Protein Alliance en Dutch Cuisine. Ook starten we projecten daar waar nog te weinig aandacht is. We formuleren een actieagenda eiwittransitie en pakken deze systematisch aan. En we zorgen dat eiwittransitie juist ook binnen andere thema’s wordt meegenomen. Bijvoorbeeld bij ‘supermarkt’, ‘gezonde voeding en leefstijl’ en ‘voedselomgeving’.
Missie
Ons Big Hairy Audacious Goal: Plantaardige producten moeten het leeuwendeel van ons dieet gaan uitmaken en de overheid moet hier scherp op sturen en dit vastleggen in relevante beleidsdossiers. De verhouding tussen plantaardig- en dierlijk eiwit in ons dieet moet minimaal 60% duurzaam geproduceerd plantaardig en maximaal 40% duurzaam geproduceerd dierlijk zijn in 2030. Daarmee is plantaardig het nieuwe normaal!
TcV zet via beleidsbeïnvloeding in om de eiwittransitie hoger op de politieke -, maatschappelijke – en bedrijfsagenda te krijgen. Want: de noodzaak van een transitie naar voedselconsumptie en productie met het zwaartepunt op plantaardige eiwitten, is groot en urgent. Met de ontwikkelingen in de markt en bij het brede publiek is er momentum om te komen tot een werkelijke doorslag. Een steun in de rug voor het brede publiek en een stok achter de deur voor private partijen, vanuit de overheid is nú nodig. De Transitiecoalitie Voedsel (TcV) signaleert dat beleidsplannen voort blijven borduren op het oude paradigma. De politiek is niet (voldoende) doordrongen van de urgentie van de eiwittransitie en het verband daarvan met gezondheid, biodiversiteit, klimaatverandering, de stikstof- en fosforkringloop. Er is druk nodig om de overheid en politiek hun noodzakelijke rol in richting geven en kaders bieden te laten oppakken.
Verder lezen over het werk van TCV:
Thema’s – Transitiecoalitie Voedsel
Foto: Schutterstock
