Daadkracht verpakt in liefde. Of liefde verpakt in daadkracht. Of allebei. Die woorden komen op als ik stilsta bij het overlijden van Marjan Minnesma. En sinds ik het bericht las sta ik er eigenlijk dag en nacht bij stil. Een gigant is heengegaan. En ook: een gigant die nog lang zal blijven inspireren.
Een paar herinneringen dringen zich op. Sessies aan een grote tafel met haar en met topwetenschapper James Hansen en een paar anderen om de klimaatwetenschappelijke basis onder de beroemde rechtszaak voor te bereiden. Indringende ondervragingen in de ‘Polmangroep’ van duurzaamheidsvrienden van het eerste uur: deden wij zelf eigenlijk wel genoeg? Een lang viergesprek voor De Correspondent, onder leiding van Jelmer Mommers en Marc Chavannes: https://decorrespondent.nl/4107/de-politiek-moet-nu-ingrijpen-om-nederland-duurzaam-te-maken-zeggen-deze-vier-groene-koplopers/5cdb6888-419c-0a4f-2b20-2c037c8400e2 Haar voorwoord in mijn boek De Twijfelbrigade. Een krachtige lezing op Springtij, met Marjan daarna als stralende Dancing Queen ’s avonds. En ’s nachts. Want háár zonnecellen en batterijen leken altijd aan te staan. Met dubbel vermogen. Ze was haast niet bij te benen tijdens de klimaatmarsen in 2015 (naar Parijs) en in 2021 (naar Glasgow), terwijl zij de gehele tocht organiseerde liep en ik slechts 2 etappes deed.
Na haar inleiding bij de opening van het Duurzaamheidscentrum Deventer in 2020 zouden we een hapje eten samen. Tijd om weer ’s bij te praten. We raakten in gesprek met Jón Kristinsson, indertijd en nog steeds dé pionier duurzaam bouwen en ontwerpen. Niks hapje eten samen, we gingen met Jón mee, die ons al zijn nieuwste vindingen wilde tonen. De enorme interesse die Marjan aan de dag legde voor zijn ideeën, en vooral de genereuze erkenning voor de persoon en zijn rol die ze toen uitsprak raakten me. Wat een mooi en liefdevol mens, die Marjan. Bij die gelegenheid blikten we nog even terug op onze eerste contacten, toen ze in het midden van de jaren ‘90 ze zal rond de 30 geweest zijn, bij Novem werkte, een voorloper van RVO. In vergaderingen onderscheidde ze zich, toen al, door kennis van zaken, visie en gedrevenheid. Weinigen kenden haar toen nog, maar dat zou in de rollen die ze daarna vervulde (Greenpeace, Drift, en vooral Urgenda) wel drastisch veranderen. Niemand kon nog om haar heen. Verfrissend én confronterend, noemde ik haar en haar acties destijds.
Ze geniet wereldwijde bekendheid als klimaatkoningin, maar haar werk voor natuurinclusieve landbouw verdient minstens zoveel aandacht. Denk onder meer de fenomenale scenario-analyse Land in Zicht (https://www.urgenda.nl/visie/landinzicht/) en de reeks acties die daaraan zijn verbonden, zoals de het ‘zeven vinkjes-model’ om met doeltreffende maatregelen de biodiversiteit te verhogen. Als Transitiecoalitie Voedsel gaan we zeker in die geest en met haar geestdrift door.
Dit soort fundamentele, op kennis gebaseerde analyses zoals Land in Zicht en eerder Het Kan als je het Wilt (2014), in samenhang met en radicale, doorbrekende initiatieven, kenmerkten Marjan Minnesma. Open en eerlijk de werkelijkheid zien, niet alleen de natuur- en klimaatbedreigingen maar ook de ‘innerlijke’ werkelijkheid van degenen die zullen moeten meeveranderen om de bedreigingen het hoofd te bieden, en proberen iedereen mee te nemen en perspectief te bieden. Dat inspireert, dat mobiliseert, dat verbindt hart, hoofd en handen. Dank daarvoor, ook namens alle collega’s, vrienden en partners van de Transitiecoalitie Voedsel. Marjan’s inspiratie blijf eeuwig.
Jan Paul van Soest
Directeur-bestuurder Transitiecoalitie Voedsel
