Hoe krijgen we de veranderingen die nodig zijn voor elkaar? Wie hoopte op panklare oplossingen, uitgewerkte stappenplannen of routekaarten naar een gezonde, duurzame toekomst kwam bedrogen uit tijdens de vriendendag 2026 van de Transitiecoalitie Voedsel. De zaal wist wel beter, de wegen en paden in de transities zijn krom en ondoorgrondelijk. We kunnen wel beter begrijpen wat er gebeurt, waar we staan en hoe we invloed kunnen uitoefenen in de verschillende transitiefases. En dat hebben we geleerd onder de inspirerende leiding van Andre Nijhof, Professor Sustainable Business and Stewardship at Nyenrode Business Universiteit, en Yvonne Faber, dagvoorzitter en onze projectmanager duurzame landbouw.
“Leiderschap gaat over mensen die verbinding leggen en die blijven geloven dat verandering mogelijk is. Ook al kan werken aan systeemverandering soms eenzaam voelen, de beweging zit in deze zaal.” – Sigrid Hettinga, directeur-bestuurder Transitiecoalitie Voedsel
Mensenwerk
Transities beginnen en eindigen bij mensen, zo ook de landbouw- en voedseltransitie. Soms lijken instanties zeer effectief in het blokkeren of vertragen van een transitie, maar dan blijkt een individu of een groepje individuen binnen die organisaties soms toch het verschil te maken. Voor de trekkers van de transities, in ons geval voedsel en landbouw, is het belangrijk om niet te willen vereenvoudigen of oplossen in geval van spanningen. En één zekerheid is er: als er gewerkt wordt aan transities of ín transities dan zijn er gegarandeerd spanningen, zo leerden we van Andre Nijhof. Vervolgens kregen de vrienden een opdracht mee om aan de slag te gaan met hun eigen rol en positie in de eigen transitie.
Onderonsje met de programmaleiders
Met de programmaleiders op het podium werd nog stevig doorgepraat over leiderschap in transities. Maritha Werther (eerlijk rekenen), Bregje Hamelynck (duurzame landbouw) en Natascha Kooiman (eiwit in balans en gezonde voedselomgeving) gingen uitgebreid in op hun werkzaamheden en hun visie op leiderschap. We kregen een inkijkje in hun drijfveren en de fase waarin hun transitie zich in bevindt. Een cocktail van trots, angst, boosheid en frustratie laat zien dat onze programmaleiders midden in de wereld staan: transities zijn mensenwerk.
“Realisten hebben gelijk, maar optimisten hebben succes.” – Ruud Koornstra, ondernemer en voorvechter van de energietransitie
Circus en showstoppers
Ondernemer en voorvechter van de energietransitie, Ruud Koornstra sloot de dag af. Hij kreeg als oprichter van Tendris tal van duurzame disruptieve projecten van de grond. Daarnaast is hij de eerste Energiecommissaris van Nederland. Hij beschrijft zijn ervaringen met het slagen van transities en missies en het belang van dromen, wonderen en vriendschap. Hierbij omschrijft hij zichzelf als een ‘reizend circus’ en duidt de remmende werking van effectieve politieke lobby door het establishment: “De grootste showstopper van verandering is verwarring”. Ruud haalt veel inspiratie uit de context van militaire conflicten. Hij geeft aan dat geen van de oorlogen in de wereld over geloof gaan. Het gaat over energietransitie en grondstoffen. En van militairen kunnen we veel leren, ze zijn ontwapenend eerlijk. 80% van het slagen van de missie is communicatie, verhalen. Dus laten we blijven dromen, onze dromen blijven uitspreken, de feiten achter elkaar zetten en blijven vertellen!
Foto’s: Stijn Wildschut
