1 april 2026
Deel 4 NRC-serie ‘de gehaktbal van de toekomst’
Peulvruchten verloren hun plek op de akker en het bord. Nederlandse ‘eiwitboeren’ proberen de teelt nieuw leven in te blazen. De veldboon is gezond, gunstig voor het klimaat en een goed ingrediënt. Van ijs tot gehakt – de veldboon voelt zich overal thuis.
Het grote erf is wat je verwacht van een akkerbouwbedrijf: een woonhuis, grote schuren, een trekker en doorkijkjes naar uitgestrekte akkers. Het enige opvallende is een bord met een gestileerde tekening van een boer en een boerin die een dansje doen met reusachtige bonen. Het is een soort ster van Bethlehem midden in de Flevopolder, die vertelt: hier zijn peulvruchten ter wereld gekomen.
„Dat is ons beeldmerk”, zegt bonenteler Henk Janknegt over het plaatje. „Dat kennen we eigenlijk niet in de landbouw, maar we willen een herkenbaar gezicht hebben.” We, dat zijn de Eiwitboeren van Nederland, een organisatie die de teelt, verwerking en verkoop van peulvruchten in Nederland probeert op te stuwen. Janknegt is hun voorman.
We bezoeken hem in Zeewolde voor de gehaktbal van de toekomst, die NRC heeft laten ontwikkelen. Deze bal – met weinig vlees en veel planten – moet een beeld geven van de pogingen om in Nederland meer plantaardig eiwit te verbouwen en eten. Veldbonen moeten de bal een eiwit-boost en textuur geven.
Janknegt teelt veldbonen en spliterwten, naast onder meer aardappelen en uien. De meeste Nederlanders kennen de veldboon niet. We gaan ze nu ook niet zien, want ze zijn al geoogst en opgehaald. „De veldboon is een soort kleine tuinboon”, zegt Janknegt. Waar de tuinboon jong en frisgroen wordt geoogst, komt de veldboon gedroogd en in een bruine peul van het land. Ze belandt daarna niet in supermarktkistjes, blikken of glazen potten, maar wordt verwerkt in bijvoorbeeld vegaburgers.
Grote besparing op kunstmest
Veldbonen leggen zelf, zonder mest, stikstof vast in de bodem. Andere vlinderbloemigen, zoals erwten, doen dat ook, maar de overige gewassen niet: daar moet (kunst)mest bij om ze goed te laten groeien. „Na de oogst heb ik in mijn bodem nog 80 kilo stikstof per hectare”, zegt Janknegt met de nuchtere passie van de vakman. Gewassen die hij daarna op hetzelfde stuk land zet, zoals ui, aardappel of suikerbiet, hebben daardoor minder kunstmest nodig: „Een enorme duurzaamheidsslag.”
(…)
Serie eiwittransitie Gehaktbal van de toekomst – NRC
Nederlanders zouden minder dierlijk en meer plantaardig moeten eten. Dat is beter voor het klimaat en de gezondheid. En voor de portemonnee, nu vlees flink duurder wordt. Maar het mes in de gehaktbal? Dat ligt gevoelig. NRC laat de gehaktbal van de toekomst ontwerpen, en loopt daarbij aan tegen vragen, dilemma’s en slimme oplossingen.
- Deel 1: ‘Minder vlees, mevrouw. U weet hopelijk al waarom’. De productontwikkelaar denkt na over de gehaktbal van de toekomst
- Deel 2: Supermarkten duwen de klant zachtjes naar minder vlees met hybride producten
- Deel 3: Rundergehakt van dubbeldoelkoeien past in een duurzamer landbouwsysteem
- Deel 4: Waarom de veldboon een zonnige toekomst in Nederland verdient
- Deel 5: Voedsel winnen uit reststromen: oesterzwamvoetjes en suikerbietvezels
- Deel 6: Kijk vaker onder water:zeewier eten om minder land te gebruiken
- Deel 7: Draaien, bakken, proeven: hoe overtuigend is de gehaktbal van de toekomst?
